آمازون و گوگل در رقابت سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی (CapEx) پیشتاز هستند — اما جایزهٔ این رقابت چیست

گاهی اوقات به نظر می‌رسد صنعت هوش مصنوعی وارد مسابقه‌ای شده تا مشخص شود چه کسی می‌تواند بیشترین پول را صرف ساخت مراکز داده کند. منطق رایج این است که هرکس مراکز دادهٔ بیشتری بسازد، توان محاسباتی (Compute) بیشتری خواهد داشت و در نتیجه می‌تواند بهترین محصولات هوش مصنوعی را توسعه دهد؛ و این یعنی پیروزی تضمین‌شده در سال‌های آینده. البته این شیوهٔ تفکر محدودیت‌هایی دارد — به‌طور سنتی، کسب‌وکارها در نهایت با کسب درآمد بیشتر و خرج کردن کمتر موفق می‌شوند — اما این دیدگاه برای شرکت‌های بزرگ فناوری به طرز شگفت‌انگیزی قانع‌کننده بوده است.

اگر بازی همین باشد، به نظر می‌رسد آمازون در حال بردن است. این شرکت در گزارش مالی روز پنج‌شنبهٔ خود اعلام کرد که پیش‌بینی می‌کند تا سال ۲۰۲۶ مجموعاً ۲۰۰ میلیارد دلار هزینهٔ سرمایه‌ای انجام دهد؛ آن هم در حوزه‌های «هوش مصنوعی، تراشه‌ها، رباتیک و ماهواره‌های مدار پایین زمین». این رقم نسبت به ۱۳۱.۸ میلیارد دلار هزینهٔ سرمایه‌ای در سال ۲۰۲۵ افزایش چشمگیری دارد. وسوسه‌انگیز است که کل این بودجهٔ سرمایه‌ای را به هوش مصنوعی نسبت دهیم. اما برخلاف بیشتر رقبایش، آمازون زیرساخت فیزیکی قابل‌توجهی دارد که بخشی از آن در حال تبدیل شدن برای استفاده توسط ربات‌های گران‌قیمت است؛ بنابراین کنار گذاشتن هزینه‌های غیرمرتبط با هوش مصنوعی به این سادگی نیست.

گوگل هم فاصلهٔ زیادی با آمازون ندارد. این شرکت در گزارش مالی روز چهارشنبهٔ خود پیش‌بینی کرد که هزینهٔ سرمایه‌ای‌اش در سال ۲۰۲۶ بین ۱۷۵ تا ۱۸۵ میلیارد دلار خواهد بود؛ رقمی که نسبت به ۹۱.۴ میلیارد دلار سال قبل افزایش قابل‌توجهی دارد. این مبلغ به‌طور محسوسی بیشتر از هزینه‌ای است که شرکت سال گذشته برای دارایی‌های ثابت صرف کرده بود و همچنین بسیار بیشتر از هزینهٔ اغلب رقبایش است.

متا که هفتهٔ گذشته گزارش داده بود، پیش‌بینی کرده در سال ۲۰۲۶ بین ۱۱۵ تا ۱۳۵ میلیارد دلار هزینهٔ سرمایه‌ای داشته باشد، در حالی که اوراکل (که زمانی نماد زیرساخت هوش مصنوعی بود) تنها رقم ناچیز ۵۰ میلیارد دلار را پیش‌بینی کرده است. مایکروسافت هنوز برآورد رسمی‌ای برای سال ۲۰۲۶ ارائه نکرده، اما آخرین رقم فصلی آن ۳۷.۵ میلیارد دلار بوده که اگر با همین روند ادامه دهد، تقریباً به ۱۵۰ میلیارد دلار می‌رسد. این افزایش قابل‌توجه است و باعث فشار سرمایه‌گذاران بر مدیرعامل، ساتیا نادلا، شده — اما با این حال، مایکروسافت را در جایگاه سوم قرار می‌دهد.

از درون دنیای فناوری، منطق ماجرا ساده است. پتانسیل انقلابی هوش مصنوعی قرار است توان محاسباتی پیشرفته را به منبع کمیاب آینده تبدیل کند، و تنها شرکت‌هایی که کنترل زنجیرهٔ تأمین خود را در دست دارند، دوام خواهند آورد. اما در حالی که گوگل، آمازون، مایکروسافت، متا، اوراکل و دیگران با شتاب در حال آماده‌سازی برای «بیابان محاسباتی» آینده هستند، سرمایه‌گذارانشان قانع نشده‌اند.

قیمت سهام هر یک از این شرکت‌ها با واکنش منفی سرمایه‌گذاران به صدها میلیارد دلار تعهد مالی سقوط کرد، و شرکت‌هایی که هزینه‌های بیشتری داشتند معمولاً افت شدیدتری را تجربه کردند. نکتهٔ مهم این است که این فقط مشکل شرکت‌هایی مثل متا نیست که هنوز استراتژی محصول هوش مصنوعی خود را به‌طور کامل مشخص نکرده‌اند. این مسئله همه را در بر می‌گیرد — حتی شرکت‌هایی مثل مایکروسافت و آمازون که کسب‌وکار ابری قدرتمند و دیدگاه روشنی دربارهٔ کسب درآمد در عصر هوش مصنوعی دارند. اعداد و ارقام به‌سادگی برای آرامش خاطر سرمایه‌گذاران بیش از حد بزرگ‌اند.

البته احساسات سرمایه‌گذاران همه‌چیز نیست — و در این مورد خاص، شاید تأثیر چندانی هم بر تغییر نظر صنعت نداشته باشد. اگر باور دارید که هوش مصنوعی قرار است همه‌چیز را دگرگون کند (و در این مرحله این استدلال کاملاً قانع‌کننده به نظر می‌رسد)، احمقانه است که صرفاً به‌دلیل عصبی شدن وال‌استریت مسیر خود را عوض کنید. اما در ادامه، شرکت‌های بزرگ فناوری تحت فشار زیادی خواهند بود تا میزان واقعی هزینه‌بر بودن جاه‌طلبی‌های هوش مصنوعی خود را کمتر جلوه دهند.