قاضی ناحیه‌ای ایالات متحده، «امیت مهتا»، روز سه‌شنبه حکم داد که گوگل مجبور به فروش مرورگر بسیار محبوب خود، کروم، نیست؛ اما نمی‌تواند در قراردادهای انحصاری جست‌وجو وارد شود. گوگل باید داده‌های محدود جست‌وجو و تعامل کاربران را با «رقبای واجد شرایط» به اشتراک بگذارد، اما ملزم به اشتراک‌گذاری ارزشمندترین داده‌های تبلیغاتی خود نیست.

این راه‌حل نقطه عطفی است که مدت‌ها پس از پرونده‌ی مهم ضدانحصار سال ۲۰۲۰ وزارت دادگستری علیه گوگل رخ داده است؛ پرونده‌ای که در آن دادگاهی فدرال حکم داد غول اینترنتی به شکل غیرقانونی سلطه خود را بر جست‌وجوی آنلاین حفظ کرده است. گوگل این کار را از طریق قراردادهای پرهزینه با شرکت‌هایی مانند اپل، موزیلا و سامسونگ انجام داده بود که گوگل را به عنوان پلتفرم پیش‌فرض جست‌وجو در سرویس‌ها و دستگاه‌های مختلف قرار می‌دادند.

وزارت دادگستری استدلال کرده بود که راه‌حل احتمالی این پرونده، ملزم‌کردن گوگل به فروش مرورگر کروم است؛ مرورگری که طبق آمار GlobalStats اکنون ۶۹ درصد سهم بازار جهانی را در اختیار دارد. کروم داده‌های ارزشمند کاربری در اختیار گوگل می‌گذارد که از آن برای بهبود جست‌وجو و هدف‌گیری بهتر تبلیغات آنلاین استفاده می‌شود.

طبق حکم دادگاه: «گوگل ملزم به واگذاری کروم نخواهد بود؛ همچنین دادگاه واگذاری مشروط سیستم‌عامل اندروید را نیز در حکم نهایی قرار نخواهد داد. خواهان‌ها در تلاش برای اجبار گوگل به واگذاری این دارایی‌های کلیدی زیاده‌روی کردند؛ چرا که گوگل از آنها برای اعمال محدودیت‌های غیرقانونی استفاده نکرده بود.»

علاوه بر این، گوگل نمی‌تواند برای جست‌وجو، کروم، دستیار گوگل یا جمینی قراردادهای انحصاری منعقد کند، اما همچنان می‌تواند برای پیش‌بارگذاری اپلیکیشن‌ها روی دستگاه‌ها پول پرداخت کند. در مورد اندروید نیز، گوگل مجبور به فروش سیستم‌عامل موبایلی خود نیست. در حکم آمده است: «خواهان‌ها در پی اجبار گوگل به واگذاری این دارایی‌های کلیدی زیاده‌روی کردند.»

«لی-آن مول‌هالند»، معاون رئیس گوگل در امور نظارت‌های قانونی، در پستی وبلاگی گفت: «دادگاه محدودیت‌هایی در نحوه توزیع خدمات گوگل اعمال کرده و ما را ملزم خواهد کرد که داده‌های جست‌وجو را با رقبا به اشتراک بگذاریم. ما نگرانی‌هایی درباره تأثیر این الزامات بر کاربران و حریم خصوصی آنها داریم و در حال بررسی دقیق حکم هستیم. دادگاه همچنین به این نکته اذعان داشت که واگذاری کروم و اندروید فراتر از تمرکز پرونده بر توزیع جست‌وجو می‌رفت و به مصرف‌کنندگان و شرکای ما آسیب می‌زد.»

مول‌هالند همچنین بر استدلال گوگل تأکید کرد که با ظهور هوش مصنوعی، رقابت در حوزه اطلاعات آنلاین همچنان شدید است. البته برخی کارکنان سابق گوگل معتقدند تأخیر گوگل در ورود به رقابت هوش مصنوعی بیشتر به دلیل نگرانی از آسیب‌زدن به محصول اصلی درآمدزای آن (جست‌وجو) و دغدغه‌های ایمنی بوده است؛ با وجود این که خود گوگل خالق فناوری «ترنسفورمر» است که موتور اصلی انقلاب هوش مصنوعی محسوب می‌شود.

این حکم برای گوگل به منزله‌ی یک تنفس دوباره است؛ زیرا این شرکت با خطر بازسازی گسترده مدل اصلی کسب‌وکار خود روبه‌رو بود. بخش عمده درآمد گوگل از جست‌وجوی آنلاین و تبلیغات تأمین می‌شود. از آنجا که «گوگل سرچ» محبوب‌ترین موتور جست‌وجوی جهان و کروم محبوب‌ترین مرورگر وب است، این دو ابزار حجم عظیمی از داده‌ها و رفتار کاربران را در اختیار گوگل قرار می‌دهند تا تبلیغات خود را بر اساس آن بفروشد. گوگل همچنین مالک یوتیوب و اندروید است که هر دو میلیاردها کاربر در سراسر جهان دارند. با وجود رشد چت‌بات‌های هوش مصنوعی مانند ChatGPT با ۷۰۰ میلیون کاربر هفتگی، جست‌وجوی گوگل هنوز ۳۷۳ برابر بزرگ‌تر است. سال گذشته، جست‌وجوی گوگل شاهد افزایش ۲۰ درصدی در تعداد جست‌وجوها بود. در حال حاضر، گوگل حدود ۹۰ درصد سلطه بر بازار جست‌وجوی آنلاین دارد (طبق آمار GlobalStats).

اوایل امسال نیز حکم شد که گوگل انحصار خود را در فروش تبلیغات آنلاین حفظ کرده است، هرچند این موضوع پرونده‌ای جداگانه است. گوگل در حال حاضر کنترل‌کننده بزرگ‌ترین پلتفرم مزایده تبلیغات آنلاین در جهان است. این حکم جدید، گوگل را مجبور می‌کند «تغییرات اساسی را به صورت عمومی افشا کند تا شفافیت بیشتری در مزایده‌های تبلیغاتی ایجاد شود» و مانع از آن شود که گوگل به شکل مخفیانه آنها را به نفع خود دستکاری کند.

نکته جالب اینجاست که این حکم گوگل را از ملزم شدن به دادن اختیار بیشتر به ناشران در مورد نحوه استفاده گوگل از محتوای آنها مستثنی می‌کند. گوگل از مجموعه محتوای منتشرشده آنلاین نه تنها برای آموزش مدل هوش مصنوعی جمینی استفاده می‌کند، بلکه آن را به نتایج خودکار در بخش AI Overviews نیز تغذیه می‌کند؛ نتایجی تولیدشده توسط هوش مصنوعی که به‌طور فزاینده در بالای جست‌وجو ظاهر می‌شوند. ناشران استدلال می‌کنند که AI Overviews بخشی از ترافیک جست‌وجوی آنها را از بین می‌برد؛ ادعایی که گوگل همواره آن را انکار کرده است.