جهش تازه در صنعت حافظه؛ تولید انبوه نسل پنجم DRAM آغاز شد

صنعت نیمه‌هادی‌ها در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ شاهد یک تحول مهم دیگر بود. شرکت چینی ChangXin Memory Technologies یا CXMT اعلام کرد که پلتفرم نسل پنجم تولید حافظه DRAM خود را وارد مرحله تولید انبوه کرده است؛ فناوری‌ای که می‌تواند رقابت در بازار جهانی حافظه را جدی‌تر کند.

در کنار این پلتفرم جدید، CXMT دو تراشه 24Gb LPDDR5X نیز معرفی کرده که برای استفاده در گوشی‌های هوشمند، تجهیزات قابل حمل و نسل جدید دستگاه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده‌اند.

DRAM چیست و چرا این خبر اهمیت دارد؟

DRAM یا Dynamic Random Access Memory نوعی حافظه بسیار سریع است که به‌عنوان حافظه کاری در رایانه‌ها، گوشی‌های هوشمند، سرورها و بسیاری از تجهیزات الکترونیکی استفاده می‌شود.

هنگامی که یک برنامه اجرا می‌شود، بخش زیادی از اطلاعات مورد نیاز پردازنده به‌طور موقت در DRAM قرار می‌گیرد. بنابراین سرعت، ظرفیت و مصرف انرژی این نوع حافظه تأثیر مستقیمی بر عملکرد دستگاه دارد.

با افزایش استفاده از هوش مصنوعی، پردازش‌های سنگین، گوشی‌های پرچمدار و مراکز داده، نیاز به حافظه‌های سریع‌تر و کم‌مصرف‌تر نیز به‌شدت افزایش یافته است.

فناوری ساخت 11.95 نانومتری

طبق اطلاعات منتشرشده، پلتفرم نسل پنجم CXMT توانسته فاصله ساختارهای حافظه را به حدود 11.95 نانومتر کاهش دهد.

این شرکت برای رسیدن به چنین تراکمی از تکنیک Quadruple Patterning استفاده کرده است؛ روشی که در آن مراحل الگودهی روی ویفر چندین بار تکرار می‌شود تا بتوان مدارهای بسیار ظریف‌تری ایجاد کرد.

کوچک‌تر شدن ساختارها معمولاً به تولیدکنندگان امکان می‌دهد تعداد بیشتری تراشه را روی یک ویفر سیلیکونی تولید کنند.

CXMT اعلام کرده است که در پلتفرم نسل پنجم خود، تعداد خام تراشه‌های قابل تولید از هر ویفر در مقایسه با نسل قبل حداقل ۵۰ درصد افزایش یافته است.

معرفی حافظه‌های 24Gb LPDDR5X

یکی دیگر از بخش‌های مهم این خبر، معرفی دو تراشه جدید 24 گیگابیتی LPDDR5X است.

LPDDR5X نوعی حافظه DRAM کم‌مصرف است که بیشتر در گوشی‌های هوشمند، لپ‌تاپ‌های سبک و دستگاه‌های قابل حمل استفاده می‌شود.

ظرفیت تراشه‌های جدید CXMT نسبت به محصولات 16Gb قبلی این شرکت حدود ۵۰ درصد بیشتر شده است. افزایش ظرفیت هر تراشه می‌تواند امکان ساخت دستگاه‌هایی با حافظه RAM بیشتر را بدون افزایش قابل‌توجه فضای فیزیکی فراهم کند.

تأثیر این فناوری بر گوشی‌های آینده

نسل جدید حافظه‌های موبایل تنها برای افزایش مقدار RAM اهمیت ندارد. یکی از مهم‌ترین کاربردهای این حافظه‌ها، اجرای مدل‌های هوش مصنوعی مستقیماً روی دستگاه است.

گوشی‌های جدید به‌تدریج قابلیت‌هایی مانند پردازش تصویر هوشمند، مدل‌های زبانی محلی، ترجمه هم‌زمان و دستیارهای هوش مصنوعی را بدون ارسال همه اطلاعات به سرورهای ابری اجرا می‌کنند.

چنین پردازش‌هایی نیازمند پهنای باند بالا و حافظه سریع هستند.

بنابراین افزایش ظرفیت و کاهش مصرف انرژی حافظه‌های موبایل می‌تواند مستقیماً روی توانایی گوشی‌ها در اجرای AI روی دستگاه یا On-device AI تأثیر بگذارد.

مصرف انرژی کمتر؛ موضوعی مهم‌تر از گذشته

افزایش قدرت پردازنده‌ها بدون کنترل مصرف انرژی می‌تواند باعث کاهش عمر باتری و افزایش حرارت دستگاه شود.

CXMT اعلام کرده است که نسل جدید فناوری تولید این شرکت علاوه بر افزایش تراکم، با هدف کاهش مصرف انرژی و هزینه ساخت توسعه پیدا کرده است. البته داده‌های مستقل درباره بازده تولید و مصرف واقعی این نسل هنوز محدود است و بخش مهمی از ارقام فعلی بر اساس اطلاعات اعلام‌شده توسط خود شرکت ارائه شده‌اند.

این موضوع در محصولات موبایل اهمیت زیادی دارد، زیرا حافظه RAM تقریباً در تمام مدت استفاده از دستگاه فعال است.

رقابت بزرگ در بازار حافظه

بازار جهانی DRAM در حال حاضر عمدتاً در اختیار شرکت‌هایی مانند Samsung Electronics، SK Hynix و Micron قرار دارد.

ورود فناوری‌های پیشرفته‌تر CXMT می‌تواند گزینه دیگری در اختیار تولیدکنندگان تجهیزات الکترونیکی قرار دهد و رقابت در زمینه ظرفیت، قیمت و مصرف انرژی حافظه را افزایش دهد.

این تحول هم‌زمان با افزایش شدید تقاضا برای حافظه در مراکز داده و سیستم‌های هوش مصنوعی رخ می‌دهد.

CXMT پیش از این LPDDR6 را نیز وارد تولید کرده بود

این شرکت تنها روی LPDDR5X تمرکز ندارد. CXMT در ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرده بود که حافظه LPDDR6 خود را نیز وارد تولید انبوه کرده است.

طبق اعلام رسمی شرکت، این حافظه می‌تواند به سرعت حداکثر 12,800 Mbps برسد و برای نسل آینده گوشی‌های پرچمدار و تجهیزات Edge Computing طراحی شده است. CXMT گفته است که این نسل در شرایط آزمایش داخلی پهنای باند بیشتری نسبت به LPDDR5X ارائه می‌کند.

چرا این خبر برای آینده فناوری مهم است؟

هوش مصنوعی معمولاً با پردازنده‌های GPU و شتاب‌دهنده‌های قدرتمند شناخته می‌شود، اما حافظه نیز یکی از بخش‌های حیاتی این زنجیره است.

هرچه مدل‌های هوش مصنوعی بزرگ‌تر شوند، حجم بیشتری از داده باید با سرعت بالا میان پردازنده و حافظه منتقل شود.

به همین دلیل، رقابت آینده صنعت تراشه تنها بر سر ساخت CPU یا GPU سریع‌تر نیست؛ شرکت‌هایی که بتوانند حافظه‌هایی با ظرفیت بیشتر، پهنای باند بالاتر و مصرف انرژی کمتر تولید کنند، نقش مهمی در نسل بعدی گوشی‌ها، رایانه‌ها و سیستم‌های هوش مصنوعی خواهند داشت.

تولید انبوه نسل پنجم DRAM توسط CXMT را می‌توان نشانه دیگری از سرعت بالای تحول صنعت حافظه در سال ۲۰۲۶ دانست؛ صنعتی که با رشد هوش مصنوعی اهمیت آن بیش از هر زمان دیگری شده است.